İthalat Nasıl Yapılır? Adım Adım İthalat Rehberi

İthalat yapmak için ürünün Türkiye’ye giriş koşullarını doğrulamalı, tedarikçi ve sözleşmeyi netleştirmeli, ödeme ile taşımayı planlamalı ve gümrük işlemlerini tamamlamalısınız.

1. İthalata başlamadan önce şirket ve ürün hazırlığı nasıl yapılır?

Ticari ithalata hazırlık, işletmenizin işlem yapabilme durumunu ve ürünün Türkiye’ye giriş koşullarını sipariş vermeden önce kontrol etmektir. Şirketin muhasebe, yetkilendirme ve gümrük hazırlığı ile ürünün teknik uygunluğu birlikte değerlendirilmelidir.

İthalat nedir ve şirket içinde kim sorumludur?

İthalat, yurt dışından temin edilen eşyanın ilgili gümrük rejimi kapsamında ülkeye getirilmesidir. Türkiye’de satılacak veya üretimde kullanılacak eşya için çoğunlukla serbest dolaşıma giriş değerlendirilir; geçici kullanım veya işlenerek yeniden ihracat gibi amaçlarda farklı rejimler gündeme gelebilir.

Satın alma ekibi tedarikçiyi ve ticari koşulları, finans ekibi ödeme ile nakit akışını, teknik ekip ürün şartnamesini yönetmelidir. Gümrük temsilinin nasıl yürütüleceği ve hangi yetkilendirmelerin gerektiği de başlangıçta belirlenmelidir. Gümrük müşaviriyle çalışılması, ithalatçının bilgi ve belge doğruluğunu kontrol etme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Şirket hazırlığında neler kontrol edilmeli?

İşletmenin vergi, ticaret sicili, imza yetkisi, banka ve muhasebe bilgilerinin işlem için uygunluğunu mali müşavirinizle değerlendirin. Gümrük sistemindeki kayıt, temsil ve belge ihtiyaçlarını ise gümrük müşavirinizle doğrulayın. Ürüne veya faaliyet alanına bağlı ek izin ve kayıt bulunup bulunmadığını ayrıca araştırın.

İlk siparişte yalnızca alış bedelini karşılayacak bütçe ayırmak yeterli değildir. Taşıma, vergi, denetim, terminal, depolama ve yurt içi teslim giderleri için de nakit planı oluşturun.

2. GTİP ve ithalat koşulları nasıl doğrulanır?

GTİP, eşyanın tarife sınıflandırmasını belirler ve uygulanabilecek vergi, izin ve denetimlerin araştırılmasına temel oluşturur. Doğru sınıflandırma için ürünün ticari adından fazlası; malzemesi, işlevi, teknik yapısı ve kullanım amacı gerekir.

Tedarikçinin verdiği kod neden yeterli değildir?

Tedarikçinin ilettiği HS kodu başlangıç bilgisi olabilir, ancak Türkiye’de kullanılacak GTİP’in yerine doğrudan geçmez. HS sınıflandırmasının ortak yapısı ile ulusal tarife alt açılımları farklı düzeylerde bilgi içerir. Teknik katalog, bileşim, çizim, kullanım açıklaması ve gerektiğinde numuneyi gümrük müşavirinizle paylaşın.

Sınıflandırmanın ayrıntıları için BIGEXPORT Bilgi Merkezi’ndeki GTİP içeriklerine ulaşabilirsiniz. Bu rehberdeki esas karar noktası, sınıflandırma belirsizliğini siparişten önce azaltmaktır.

Güncel mevzuat nereden kontrol edilir?

Vergiler, ticaret politikası önlemleri, ürün güvenliği denetimleri ve izin süreçleri; ürüne, menşeye, sevk ülkesine ve işlem tarihine göre araştırılmalıdır. Etiketleme, teknik düzenleme, kimyasal yükümlülükler veya sektörel kontrolleri tüm ürünler için aynı kabul etmeyin.

Başlangıç kaynakları şunlardır:

• Ticaret Bakanlığı: Gümrük, ithalat ve ürün güvenliği duyuruları.

• Resmî Gazete: Düzenlemeler, değişiklikler ve yürürlük hükümleri.

• Mevzuat Bilgi Sistemi: İlgili mevzuat metinleri.

• Ürünün niteliğine göre yetkili bakanlık veya kurum: Sektörel izin ve uygunluk koşulları.

Sipariş öncesi karar: Ürünün ithal edilebilirliği veya gerekli uygunluk belgeleri net değilse, yalnızca düşük fiyat nedeniyle geri alınamaz ödeme yapmayın.

3. Tedarikçi nasıl seçilir ve RFQ nasıl hazırlanır?

Tedarikçi seçimi, teklif fiyatının yanında şirket kimliği, üretim kabiliyeti, ürün uygunluğu ve teslim koşullarının değerlendirilmesini gerektirir. Karşılaştırılabilir teklifler almak için tüm adaylara aynı teknik ve ticari kapsamı içeren teklif talebi, yani RFQ gönderilmelidir.

Tedarikçi incelemesinde neye bakılmalı?

Şirket unvanını, adresini, kayıt bilgilerini ve banka hesap sahibini tutarlılık açısından kontrol edin. Satıcının üretici mi yoksa ticaret şirketi mi olduğunu, üretim ve kalite kontrolün kim tarafından yürütüldüğünü sorun. Sertifika veya test raporu sunulduğunda düzenleyen kuruluşu, kapsamı, ürün modelini ve geçerlilik durumunu bağımsız olarak araştırın.

Numune onayı, seri üretimin aynı özelliklerde olacağını tek başına göstermez. Kritik ürünlerde kabul kriterlerini, parti bazlı kontrolleri ve gerekiyorsa bağımsız sevkiyat öncesi incelemeyi sözleşmeye bağlayın.

İyi bir RFQ hangi bilgileri içermeli?

Teklif talebinde en az şu alanları netleştirin:

• Ürün tanımı, teknik şartname, çizim veya referans model.

• Sipariş miktarı, tahmini tekrar alım ihtiyacı ve kabul edilebilir asgari sipariş miktarı.

• Ambalaj, etiketleme, parti veya seri numarası beklentileri.

• Teslim yeri, istenen teslim tarihi ve teklif para birimi.

• Incoterms 2020 kuralı ile adı yazılmış teslim yeri veya liman.

• Numune, test raporu, inceleme ve belge beklentileri.

• Ödeme teklifi, teklif geçerliliği ve üretim süresi.

BIGEXPORT, yapay zekâ destekli, gizli bir B2B RFQ iletişim ve eşleştirme platformudur; tedarikçileri veya belgeleri doğrulamaz. İşlemlerden komisyon almaz, sözleşmeye taraf olmaz ve ödeme, teslimat ya da kalite garantisi vermez; tedarikçi incelemesi alıcının sorumluluğundadır.

4. Proforma fatura, teslim şekli ve ödeme nasıl netleştirilir?

Proforma fatura, sipariş öncesindeki ürün, fiyat, ödeme ve teslim koşullarını topluca görmenizi sağlar. Ticari riskleri yönetmek için bu bilgilerin sipariş veya satış sözleşmesiyle tutarlı olması ve belirsiz maddelerin ödeme öncesinde giderilmesi gerekir.

Proforma faturada neleri kontrol etmelisiniz?

Alıcı ve satıcı unvanları, ürün tanımı, miktar, birim fiyat, toplam bedel, para birimi, teslim koşulu ve ödeme bilgilerini kontrol edin. Üretim süresi ile taşıma süresini ayrı isteyin; “teslim süresi” ifadesinin üretimin bitişini mi, sevki mi, varışı mı anlattığını belirleyin.

Proforma fatura, sevkiyatta kullanılacak ticari faturanın yerine geçen evrensel bir gümrük belgesi değildir. Kalite kabulü, gecikme, eksik teslim, uygunsuz ürün ve uyuşmazlık konularını ayrıca yazılı hale getirin.

Incoterms 2020 karşılaştırma matrisi

Incoterms 2020 kuralları teslimi, risk geçişini ve belirli maliyet sorumluluklarını düzenler. Ödeme zamanını, mülkiyet geçişini veya ürün kalitesini tek başına belirlemez.

CIF’te satıcının varış limanına kadar navlun ödemesi, taşıma riskini varışa kadar üstlendiği anlamına gelmez. Konteynerin gemiye yüklenmeden terminalde taşıyıcıya teslim edildiği yapılarda FCA’nın uygunluğunu değerlendirin.

Ödeme yöntemi nasıl seçilir?

Peşin ödeme, alıcının teslim ve performans riskini artırır; açık hesap ise satıcının tahsilat riskini artırır. Akreditif, bankaların belirlenen şartlara uygun belgeleri değerlendirdiği bir ödeme mekanizmasıdır, ürün kalitesinin garantisi değildir. Vesaik mukabili işlemde de bankanın ödeme garantisi verdiğini varsaymayın.

Ödeme güvenliği: Banka hesabı değişikliğini yalnızca e-postayla kabul etmeyin; önceden doğrulanmış bir iletişim kanalından ayrıca teyit edin.

5. Navlun ve ithalat maliyetleri nasıl planlanır?

İthalat maliyetleri, ürün bedeline taşıma, sigorta, gümrük yükümlülükleri ve teslim noktasına kadar oluşan diğer giderlerin eklenmesiyle planlanır. Sağlıklı karşılaştırma, teklifleri aynı teslim kapsamına getirerek hem toplam gideri hem de nakit ihtiyacını ayrı hesaplamaktır.

Navlun teklifinde hangi kalemler ayrılmalı?

Taşıyıcıya çıkış ve varış adreslerini, koli veya palet sayısını, brüt ağırlığı, ölçüleri ve yükün özel koşullarını iletin. Deniz, hava veya kara yolu seçimini yalnızca navlun bedeline göre değil, teslim tarihi ve stok ihtiyacına göre değerlendirin.

Ana navlun dışında çıkış masrafları, varış terminal giderleri, belge ücretleri, depolama ve yurt içi teslimi ayrı isteyin. Serbest süreleri ve süre aşımındaki ücretlerin hangi koşullarda doğacağını yazılı öğrenin.

Vergi ve nakit akışı nasıl ele alınmalı?

Gümrük vergileri ve diğer mali yükler için tek bir genel oran kullanmayın. GTİP, menşe, tercihli ticaret koşulları, gümrük kıymeti ve işlem tarihine göre uygulanabilecek unsurları uzmanınızla doğrulayın. Sevk ülkesi ile menşe ülkesinin aynı olmak zorunda olmadığını dikkate alın.

İthalatta ödenen KDV’nin muhasebeleştirilmesi ve varsa indirim imkânını mali müşavirinizle değerlendirin; nakit çıkışı ile nihai maliyet aynı değildir. Ayrıntılı hesaplama yaklaşımı için BIGEXPORT Bilgi Merkezi’ndeki ithalat maliyeti içeriklerine ulaşabilirsiniz.

6. İthalat için gerekli belgeler ve gümrük işlemleri nasıl yönetilir?

İthalat için gerekli belgeler ürün, taşıma şekli, menşe ve seçilen gümrük rejimine göre belirlenir. Belgelerin sevkiyattan önce kontrol edilmesi, varış sonrasında eksik bilgi veya tutarsızlık nedeniyle oluşabilecek beklemeleri azaltır.

Temel belge dosyasında neler bulunur?

Aşağıdaki liste başlangıç kontrolüdür; her işlemde aynı belgelerin zorunlu olduğunu göstermez.

Deniz taşımalarında konşimento (B/L), hava taşımalarında hava taşıma senedi, kara taşımalarında CMR gündeme gelebilir. Bu belgelerin hukuki işlevleri aynı değildir; yük teslim yöntemini taşıyıcı ve bankanızla netleştirin. Menşe belgesi ile dolaşım belgesini birbirinin yerine kullanmayın.

Adım adım ithalat işlemleri kontrol listesi

1. Teknik şartnameyi ve kullanım amacını kesinleştirin.

2. Şirket hazırlığını, GTİP’i ve ithalat koşullarını doğrulayın.

3. Aynı kapsamla RFQ gönderip tedarikçi incelemesini tamamlayın.

4. Proforma, sözleşme, ödeme ve teslim koşullarını eşleştirin.

5. Navlun teklifini ve toplam nakit ihtiyacını onaylayın.

6. Gerekli test, izin veya incelemeleri sevkiyat takvimine yerleştirin.

7. Fatura, çeki listesi ve taşıma belgesi taslaklarını kontrol edin.

8. Varış bildirimiyle birlikte beyan ve belge dosyasını hazırlayın.

9. İlgili kontrolleri, mali yükümlülükleri ve gümrükten çıkış işlemlerini tamamlayın.

10. Depoda miktar, hasar ve teknik uygunluk kontrolü yapıp dosyayı kapatın.

Gümrükten çıkış, ürünün sözleşmeye uygun teslim edildiğini tek başına göstermez. Depo kabulünde hasarı fotoğraflayın, parti bilgilerini kaydedin ve farklılıkları ilgili taraflara sözleşme ile taşıma koşullarına uygun biçimde bildirin.