CISG hangi uluslararası satış sözleşmelerine uygulanır?

CISG hangi uluslararası satış sözleşmelerine uygulanır?

CISG (Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması), işyerleri farklı ülkelerde bulunan taraflar arasındaki uluslararası mal satışlarına uygulanır. Genel olarak, tarafların işyerlerinin CISG'ye taraf iki ülkede bulunması veya milletlerarası özel hukuk kurallarının taraf bir ülkenin hukukunu uygulanacak hukuk olarak göstermesi gerekir. Türkiye'de Antlaşma 1 Ağustos 2011'de yürürlüğe girmiştir. Taraflar CISG'nin uygulanmasını sözleşmeyle tamamen veya kısmen hariç tutabilir.

CISG hangi satış sözleşmelerini kapsar?

CISG'nin temel konusu uluslararası mal satışıdır. Örneğin, Türkiye'deki bir ihracatçı ile CISG'ye taraf başka bir ülkedeki ithalatçı arasında kurulan makine, tekstil, yedek parça veya ambalaj malzemesi satış sözleşmesi, diğer koşullar da sağlanıyorsa Antlaşma kapsamına girebilir. Tarafların vatandaşlığı veya işlemin ulusal hukuk bakımından ticari sayılıp sayılmaması tek başına belirleyici değildir; esas olarak sözleşme taraflarının ilgili işyerlerinin hangi ülkelerde bulunduğu dikkate alınır.

CISG'nin uygulanması için hangi koşullar aranır?

İlk yol, sözleşme taraflarının işyerlerinin CISG'ye taraf farklı ülkelerde bulunmasıdır. İkinci yol, milletlerarası özel hukuk kurallarının CISG'ye taraf bir ülkenin hukukunun uygulanmasını gerektirmesidir; bu yol, ilgili devletin Antlaşma'nın 1(1)(b) hükmüne ilişkin bir çekincesi bulunup bulunmadığı dikkate alınarak değerlendirilir. Tarafların işyerlerinin farklı ülkelerde olduğu durumun sözleşmeden, önceki görüşmelerden veya taraflar arasında açıklanmış bilgilerden anlaşılabilir olması da önemlidir. Türkiye, CISG'ye taraftır ve Antlaşma Türkiye bakımından 1 Ağustos 2011'den beri yürürlüktedir.

Hangi işlemler CISG kapsamı dışındadır?

Kişisel, ailevi veya ev içi kullanım amacıyla yapılan bazı satışlar; açık artırmayla yapılan satışlar; icra veya başka bir yasal yetkiyle yapılan satışlar; hisse senetleri, yatırım senetleri, kıymetli evrak ve para satışları; gemi, tekne, hava yastıklı araç, hava taşıtı ve elektrik satışları Antlaşma kapsamı dışındadır. Satıcının, kişisel kullanım amacını bilmediği ve bilmesinin de beklenmediği bazı tüketici satışları istisna oluşturabilir. Malın üretimine ilişkin sözleşmeler, alıcı gerekli malzemelerin esaslı bölümünü sağlamıyorsa kural olarak satış sayılabilir; buna karşılık işçilik veya hizmetlerin ağırlıklı olduğu sözleşmeler genellikle CISG kapsamında değildir.

CISG hangi konuları düzenler, hangilerini düzenlemez?

CISG, satış sözleşmesinin kurulması ile alıcı ve satıcının temel hak ve yükümlülüklerini; örneğin teslim, ödeme, sözleşmeye aykırılık ve başvurulabilecek hukuki yolları düzenler. Buna karşılık sözleşmenin veya hükümlerinin geçerliliği ile satılan mallar üzerindeki mülkiyet hakkına etkisi gibi konuları genel olarak düzenlemez. Bu konular, uygulanabilir diğer hukuk kurallarına göre çözümlenebilir.

Taraflar CISG'yi sözleşmeyle hariç tutabilir mi?

Evet. CISG'nin 6. maddesi taraflara Antlaşma'nın uygulanmasını tamamen hariç tutma veya hükümlerinin etkisini değiştirme imkânı tanır. Ancak bu tercih açık ve bilinçli biçimde yazılmalıdır. Sözleşmede yalnızca bir ülke hukukuna atıf yapılması her zaman CISG'nin hariç tutulduğu anlamına gelmeyebilir. Taraflar CISG'nin uygulanmasını istiyor veya istemiyorsa, bunu sözleşmenin uygulanacak hukuk maddesinde açıkça ele almalı ve gerektiğinde hukuk uzmanından destek almalıdır.

Resmî kaynaklar: UNCITRAL, CISG'nin kapsamı ve temel hükümleri: https://uncitral.un.org/en/texts/salegoods/conventions/sale_of_goods/cisg ; UNCITRAL, taraf ülkeler ve yürürlük durumları: https://uncitral.un.org/en/texts/salegoods/conventions/sale_of_goods/cisg/status ; CISG'nin Türkçe metni: https://cisg.bilgi.edu.tr/tr/sayfa/cisg-metni/