Dış ticaret sözleşmesinde hangi kritik maddeler bulunmalıdır?

Question

Accepted Answer

Dış ticaret sözleşmesinde tarafların bilgileri, ürünün teknik özellikleri, miktar, fiyat, para birimi, ödeme yöntemi, teslim şekli, sevkiyat tarihleri ve gerekli belgeler açıkça belirtilmelidir. Ayrıca kalite kontrolü, garanti, gecikme, mücbir sebep, sorumluluk sınırları, sözleşmenin feshi, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözümü hükümleri bulunmalıdır. Incoterms® kuralları tek başına yeterli değildir; ödeme, mülkiyetin devri ve uyuşmazlık çözümü gibi konular ayrıca düzenlenmelidir. Dış ticaret sözleşmesinde temel maddeler Dış ticaret sözleşmesi, alıcı ve satıcının haklarını, yükümlülüklerini ve anlaşmazlık durumunda izlenecek yolu açıkça belirlemelidir. Tarafların şirket bilgileri, ürünün teknik özellikleri, fiyat, ödeme şekli, teslimat, belgeler, sorumluluklar ve uygulanacak hukuk birbiriyle tutarlı biçimde düzenlenmelidir. Uluslararası Ticaret Odasının (ICC) sözleşme yaklaşımında da teslimat, ödeme, belgeler, inceleme, sorumluluk, mücbir sebep ve uyuşmazlık çözümü gibi konular ayrı ayrı ele alınır. Taraflar ve sözleşmenin konusu Alıcı ve satıcının tam ticari unvanı, kayıtlı adresi, şirket kayıt bilgileri ve sözleşmeyi imzalayan yetkili kişiler yazılmalıdır. Satılacak ürün; model veya kod, teknik özellik, kalite standardı, miktar, tolerans, ambalaj, etiketleme ve varsa numune ya da teknik şartname ekleriyle tanımlanmalıdır. Sözleşme eklerinin ana metnin parçası olduğu ve belgeler arasında çelişki çıkarsa hangisinin öncelikli olacağı belirtilmelidir. Fiyat, para birimi ve ödeme koşulları Birim fiyat, toplam bedel, para birimi, vergi ve masrafların paylaşımı açıkça belirtilmelidir. Peşin ödeme, mal mukabili, vesaik mukabili veya akreditif gibi ödeme yöntemi; ödeme takvimi, vade, banka masrafları, gecikmiş ödemeye uygulanacak sonuçlar ve varsa avansın iade koşulları yazılmalıdır. Döviz kuru değişimine bağlı fiyat düzenlemesi kararlaştırılmışsa hangi koşullarda uygulanacağı da belirtilmelidir. Teslimat, Incoterms® ve belgeler Teslim yeri, sevkiyat tarihi, teslim takvimi, kısmi sevkiyata veya aktarmaya izin verilip verilmediği ve gecikme bildirim süreci düzenlenmelidir. Incoterms® kuralı, belirtilen yer veya liman ve sürümüyle birlikte yazılmalıdır; örneğin uygun olduğu durumda “FCA, [belirtilen yer], Incoterms® 2020”. Ticari fatura, paketleme listesi, taşıma belgesi, menşe belgesi, sigorta belgesi veya ürün için gerekli izin ve uygunluk belgelerinden hangilerinin sağlanacağı ve kimin düzenleyeceği belirtilmelidir. Incoterms®; ödeme yöntemini, mülkiyetin devrini veya uyuşmazlık çözümünü tek başına düzenlemez. Muayene, kalite, garanti ve uygunsuz ürün Alıcının ürünleri ne zaman ve nasıl inceleyeceği, uygunsuzluğu hangi süre içinde ve hangi kanıtlarla bildireceği sözleşmede tanımlanmalıdır. Kalite veya miktar şartları karşılanmazsa onarım, değiştirme, yeniden üretim, fiyat indirimi, iade ya da sözleşmeyi sona erdirme seçeneklerinden hangilerinin uygulanacağı belirlenmelidir. Garanti süresi, kapsamı, servis ve yedek parça yükümlülükleri ile nakliye sırasında meydana gelen hasarların bildirim yöntemi de ürün türüne göre düzenlenmelidir. Sorumluluk, gecikme, mücbir sebep ve fesih Teslimat veya ödeme yükümlülüğünün ihlali, gecikme, zararların tazmini ve varsa sorumluluk sınırları açık olmalıdır. Mücbir sebep maddesinde kapsama girebilecek olaylar, bildirim süresi, kanıt gereklilikleri ve olay uzarsa tarafların hakları açıklanmalıdır. Önemli maliyet değişiklikleri veya koşulların aşırı ağırlaşması durumunda uygulanacak görüşme ya da uyarlama mekanizması da kararlaştırılabilir. Sözleşmenin hangi durumlarda feshedilebileceği ve fesih sonrası ödemelerin, malların ve belgelerin nasıl ele alınacağı belirtilmelidir. Uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözümü Sözleşmeye uygulanacak ülke hukuku ve uyuşmazlıkların hangi mahkeme veya tahkim yoluyla çözüleceği açıkça yazılmalıdır. Uluslararası Mal Satımına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (CISG), koşulları oluştuğunda uluslararası mal satışına uygulanabilir. Taraflar sözleşmenin CISG kapsamına girip girmediğini ve bu sözleşmenin uygulanması konusundaki tercihlerini değerlendirmelidir. Tahkim seçilirse tahkim yeri, dili, uygulanacak kurallar ve hakem sayısı gibi noktalar belirlenmelidir. Uyum, bildirim ve sözleşme yönetimi Ürüne ve ülkelere göre ihracat ve ithalat lisansları, yaptırım ve ambargo kuralları, ürün güvenliği, fikrî mülkiyet ve gizlilik yükümlülükleri değerlendirilmelidir. Tarafların resmî bildirim adresleri, sözleşme değişikliklerinin hangi biçimde geçerli olacağı, sözleşmenin dili ve farklı dildeki metinler arasında çelişki olursa hangi dilin esas alınacağı yazılmalıdır. Sözleşme imzalanmadan önce ana metin, ekler, proforma fatura ve ödeme planı birbiriyle karşılaştırılmalıdır. Sözleşmenin gerekli hükümleri ürün, ülke ve işlem yapısına göre değişebilir. Özellikle yüksek tutarlı veya uzun vadeli işlemlerde taslağın uluslararası ticaret hukuku konusunda deneyimli bir hukukçu tarafından incelenmesi yararlıdır. Kaynaklar: ICC, Incoterms® ve ticari sözleşmeler: https:/