Üretim numunesiyle sevk edilen ürün farklıysa hangi haklar doğar?
Güncellendi: 2026-10-16
Kısa yanıt
Üretim numunesi sözleşmenin veya siparişin kalite standardı olarak kabul edilmişse, sevk edilen ürünün numuneden farklı olması sözleşmeye aykırılık oluşturabilir. Alıcı, olayın koşullarına göre ürün değişimi, onarım, fiyat indirimi veya tazminat talep edebilir; ciddi ihlallerde sözleşmenin sona erdirilmesi de gündeme gelebilir. CISG uygulanıyorsa satıcının numunede gösterilen niteliklere uygun mal teslim etmesi gerekir. Alıcı, uygunsuzluğu kanıtlamalı ve gerekli bildirimi zamanında yapmalıdır.
Üretim numunesiyle sevk edilen ürün farklıysa hangi haklar doğar?
Satıcıya gönderilen veya taraflarca onaylanan üretim numunesi, siparişin kalite ve özelliklerini belirlemek için esas alınmışsa, sevk edilen ürünün numuneden önemli ölçüde farklı olması sözleşmeye aykırılık oluşturabilir. Alıcının kullanabileceği haklar satış sözleşmesine, uygulanacak hukuka ve aykırılığın ağırlığına bağlıdır. CISG uygulanıyorsa satıcı, numune veya model olarak sunduğu malların niteliklerini taşıyan ürünleri teslim etmek zorundadır (Madde 35).
Önce farklılığı belgeleyin ve yazılı bildirim yapın
Sevk edilen ürünleri onaylı numune, teknik şartname, sipariş teyidi ve sözleşmeyle karşılaştırın. Renk, malzeme, ölçü, performans, işçilik, ambalaj ve miktar farklarını fotoğraflar, ölçüm sonuçları ve gerekiyorsa bağımsız inceleme raporuyla kaydedin. Numuneyi, ambalajı, sevkiyat belgelerini ve yazışmaları saklayın. Tedarikçiye uygunsuzluğun niteliğini açıklayan yazılı bildirim gönderin. CISG uygulanıyorsa alıcının malları mümkün olan en kısa sürede incelemesi ve aykırılığı makul süre içinde bildirmesi gerekebilir (Maddeler 38 ve 39). Bildirimin gecikmesi bazı hakların kaybedilmesine yol açabilir.
Hangi çözümler talep edilebilir?
Duruma ve sözleşmeye göre uygun ürünle değiştirme, eksikliğin giderilmesi veya onarım, eksik miktarın tamamlanması, fiyat indirimi ya da uğranılan zararın tazmini talep edilebilir. CISG kapsamında sözleşmenin ortadan kaldırılması da belirli koşullarda mümkündür; bunun için genellikle ihlalin sözleşmenin esasını ortadan kaldıracak ağırlıkta olması gerekir. Her farklılık otomatik olarak sözleşmeyi iptal etme veya tüm malları reddetme hakkı vermez. Kullanılabilecek çözüm, ihlalin önemine, satıcıya düzeltme imkânı tanınması gerekip gerekmediğine ve uygulanacak hukuka bağlıdır.
Ödeme yapıldıysa veya ürünler teslim alındıysa ne olur?
Ödeme yapılmış olması, tek başına sözleşmeye aykırılıkla ilgili talepleri ortadan kaldırmaz. Ancak sözleşme hükümleri, ürünlerin kabul edilmesi, kullanılması ve uygunsuzluğun ne zaman bildirildiği önem taşıyabilir. Ürünleri kullanmadan veya yeniden satmadan önce mümkünse mevcut durumlarını belgeleyin. Gümrükten çekme, iade veya yeniden sevkiyat adımlarını atmadan önce maliyetleri ve gümrük sonuçlarını değerlendirin. Ödeme henüz yapılmadıysa, ödemeyi durdurmadan veya mahsup uygulamadan önce sözleşme ve uygulanacak hukuk bakımından haklarınızı kontrol edin.
Sözleşmede numune şartı nasıl güvenceye alınır?
Sözleşmeye veya sipariş ekine onaylı numunenin fotoğraflarını, kodunu, tarihini ve onay kaydını ekleyin. Teknik ölçüleri, malzeme ve renk toleranslarını, işlev testlerini, ambalajı, muayene yöntemini ve uygunsuzluk hâlinde uygulanacak çözümleri yazılı olarak belirleyin. Yüksek tutarlı siparişlerde üretim sırasında veya sevkiyat öncesinde bağımsız kalite kontrolü yaptırmayı ve ödemenin bir bölümünü kontrol sonuçlarına bağlamayı değerlendirin.
Hukuki değerlendirme ülkeye, sözleşmeye ve uygulanacak kurallara göre değişebilir. CISG'nin uygulanıp uygulanmadığını, bildirim sürelerini ve fesih ya da tazminat şartlarını kontrol edin. Kaynaklar: CISG Türkçe metni, Maddeler 35 ve 38–39: https://cisg.bilgi.edu.tr/tr/sayfa/cisg-metni/ ; UNCITRAL, Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında BM Antlaşması: https://uncitral.un.org/en/texts/salegoods/conventions/sale_of_goods/cisg