Yurt dışındaki alıcı ödeme yapmazsa hangi adımlar izlenir?

Yurt dışındaki alıcı ödeme yapmazsa ne yapılmalı?

Yabancı alıcının vadesi gelen faturayı ödememesi durumunda ihracatçı önce alacağın tutarını, vadesini ve sözleşme koşullarını doğrulamalı; ardından yazılı ödeme talebi göndermeli ve tahsilat için atılacak adımları belgelemelidir. Satış sözleşmesi, sipariş teyidi, ticari fatura, taşıma ve teslim belgeleri, yazışmalar ve ödeme kayıtları saklanmalıdır. İzlenecek hukuki yol, sözleşmede kararlaştırılan hukuka, yetkili mahkemeye veya tahkim şartına ve uygulanabilir uluslararası kurallara göre değişir.

Alıcıya yazılı ödeme bildirimi gönderin

Alıcıyla iletişime geçerek ödemenin neden geciktiğini ve ödeme için kesin tarihi yazılı olarak sorun. Ödenmesi gereken tutarı, fatura numarasını, vade tarihini ve banka bilgilerini açıkça belirtin. Yanıt alınamıyorsa veya gerekçe tatmin edici değilse sözleşmedeki bildirim yöntemine uygun resmî ihtar veya ödeme talebi gönderin. Görüşmelerin, e-postaların ve teslimat kanıtlarının kayıtlarını tutun.

Sözleşmeyi ve alacak belgelerini kontrol edin

Ödeme vadesini, para birimini, gecikme faizi veya sözleşmesel cezaları, uygulanacak hukuku, yetkili mahkeme ya da tahkim şartını ve uyuşmazlık bildirim süresini inceleyin. Ticari fatura, sipariş veya satış sözleşmesi, paketleme listesi, konşimento ya da CMR, teslim kanıtı, gümrük belgeleri ve alıcıyla yapılan yazışmalar gibi belgeleri bir araya getirin. CISG sözleşmeye uygulanıyorsa alıcının bedeli ödeme yükümlülüğü ve satıcının başvurabileceği hukuki yollar Antlaşma hükümlerine göre değerlendirilebilir.

Yeni sevkiyat ve açık hesap riskini yeniden değerlendirin

Alıcının ödeme yapmaması hâlinde yeni siparişleri veya vadeli sevkiyatları otomatik olarak sürdürmeyin. Sözleşmedeki hakları kontrol ederek yeni sevkiyatları durdurmanın mümkün olup olmadığını değerlendirin; varsa kredi limitini düşürün ve sonraki satışlarda peşin ödeme, kısmi avans, akreditif veya ek teminat gibi seçenekleri görüşün. Taşıma hâlindeki malların teslimini durdurma ya da yönlendirme kararı, taşıma belgesine ve geçerli hukuka bağlı olabileceğinden taşıyıcı ve hukuk danışmanıyla teyit edilmelidir.

Alacak sigortanız varsa bildirim sürelerini kaçırmayın

Türk Eximbank Kısa Vadeli Alacak Sigortası kapsamındaki bir alacak tahsil edilemiyorsa, programın bildirim koşullarına göre vadesi geçmiş alacak bildirimi yapılmalıdır. Tazminat başvurusu için de ayrı süreler ve belgeler bulunabilir. Bu şartlar sigorta programına ve poliçeye göre değişebileceğinden gecikme başladığında sigortacıyla iletişime geçerek güncel bildirim ve başvuru sürelerini doğrulayın.

Ödeme planı veya uzlaşma seçeneğini değerlendirin

Alıcı borcu kabul ediyor ancak nakit akışı sorunu yaşıyorsa yazılı bir taksitlendirme veya uzlaşma değerlendirilebilir. Yeni plan; ödeme tarihlerini, tutarları, varsa teminatları ve mevcut alacaktan feragat edilip edilmediğini açıkça düzenlemelidir. Sözleşme veya sigorta poliçesi kapsamında bildirim yapılması gerekiyorsa uzlaşma görüşmeleri bu sürelere uyulmasını geciktirmemelidir.

Tahsilat ve hukuki takip yolunu belirleyin

Ödeme hâlâ yapılmıyorsa ilgili ülkede ticari alacak takibi yapan bir hukukçu veya tahsilat uzmanıyla görüşün. Seçenekler arasında resmî ihtar, müzakere, arabuluculuk veya uygun olduğu ölçüde dava ya da tahkim bulunabilir. Kararın borçlunun malvarlığının bulunduğu ülkede tanınması ve icrası, masraflar, süreler ve borçlunun ödeme gücü birlikte değerlendirilmelidir. Alacağın tutarı, delillerin durumu ve zamanaşımı süreleri hangi yolun ekonomik olacağını etkiler.

Alıcının ödeme yapmaması otomatik olarak sigorta tazminatı veya dava sonucunda tahsilat garantisi anlamına gelmez. Sözleşme, teminat ve poliçe hükümlerini kontrol edin ve süreler dolmadan uzman desteği alın. Kaynaklar: Türk Eximbank, Kısa Vadeli Alacak Sigortası: https://eximbank.gov.tr/tr/urun-ve-hizmetlerimiz/alacak-sigortasi/kisa-vadeli-alacak-sigortasi ; UNCITRAL, Uluslararası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında BM Antlaşması (CISG): https://uncitral.un.org/en/texts/salegoods/conventions/sale_of_goods/cisg